นิยามอาชีพ
????????? ดูแลผู้ป่วยทางด้านร่างกาย จิตใจ ผู้สูงอายุหรือผู้ไร้สมรรถภาพหรือเด็กตามบ้านเรือนส่วนบุคคล ให้ความช่วยเหลือผู้ป่วยให้ขึ้นลงจากเตียง เข้าห้องน้ำ ชำระทำความสะอาดร่างกาย เปลี่ยนเครื่องแต่งกาย ให้อาหารและยาตามแพทย์ คำสั่งแพทย์ หรือนายจ้าง และดูแลให้ความช่วยเหลือแก่ผู้สูงอายุหรือเด็กเล็กตามหน้าที่ที่ได้รับมอบหมาย

ลักษณะของงานที่ทำ
????????? ผู้ประกอบอาชีพนี้ ทำหน้าที่ดูแล และทำความสะอาดสถานที่อยู่อาศัย ให้อยู่ในสภาพเรียบร้อย สะอาด ประกอบอาหารให้นายจ้าง ร่วมกับทำหน้าที่เป็นพี่เลี้ยงเด็ก และหรือเป็นผู้อภิบาลผู้ป่วย ผู้สูงอายุ ขึ้นอยู่กับสมาชิกในครอบครัวของนายจ้าง โดยมีรายละเอียดย่อยในแต่ละกรณีดังนี้
????????? กรณีที่มีหน้าที่เป็นผู้ดูแลผู้ป่วย ผู้สูงอายุ
?1. มีความเข้าใจพื้นฐานด้านจิตวิทยาของผู้ป่วย ผู้สูงอายุ และเข้าใจพัฒนาการของวัยผู้สูงอายุ
?2. ให้การดูแลด้านสุขลักษณะอนามัยของผู้ป่วย ผู้สูงอายุ
?3. ให้ความช่วยเหลือในเรื่องการเคลื่อนไหวร่างกาย การเปลี่ยนอิริยาบถของผู้ป่วย ผู้สูงอายุเคลื่อนไหวได้เอง และเคลื่อนไหวไม่ได้
?4. ให้การปฐมพยาบาลเบื้องต้น เช่น การตรวจสอบประเมินอาการเบื้องต้น
?5. ให้อาหารที่มีคุณค่า ถูกสุขลักษณะ เหมาะกับผู้ป่วย และผู้สูงอายุ
?6. ให้ยาและเลือกวิธีการให้ยาตามคำสั่งแพทย์
????????? กรณีที่มีหน้าที่เป็นพี่เลี้ยงเด็ก
?1. มีความเข้าใจพื้นฐานด้านจิตวิทยาวัยเด็ก ความต้องการของวัยเด็ก
?2. ให้ความเข้าใจสภาพร่างกายและพัฒนาการด้านร่างกายของเด็ก
?3. ให้การดูแลทำความสะอาด เช่น การอาบน้ำเด็ก ช่วยแนะนำในการใส่ เปลี่ยนเสื้อผ้า
?4. ดูแลการรับประทานอาหารของเด็ก เช่น การป้อนนม
?5. กระตุ้นพัฒนาการตามวัยของเด็กอย่างเหมาะสม เช่น การพูดคุยกับเด็กในวัยที่ต้องการพัฒนาด้านการพูด
?6. ป้องกันและหลีกเลี่ยงความเสี่ยง อันตรายที่จะเกิดกับเด็ก เช่น การปล่อยเด็กไว้บนเตียงนอนโดยหันหลังให้เกิดความเสี่ยงที่เด็กจะได้รับอุบัติเหตุพลัดตกเตียง จึงควรหลีกเลี่ยงเหตุการณ์เช่นนี้
?7. เตือนผู้ปกครองเด็กเมื่อถึงกำหนดระยะเวลาที่จะต้องให้ภูมิคุ้มกันแก่เด็ก เช่น อ่านปฏิทินการฉีดยา และเตือนเมื่อถึงเวลา

สภาพการจ้างงาน
????????? ผู้สนใจประกอบอาชีพนี้ ถ้าทำงานในประเทศไทยจะได้รับค่าตอบแทนเดือนละประมาณ 7,000 บาทขึ้นไป
ได้รับสวัสดิการตามกฎหมายแรงงานงาน อาจได้รับอาหาร 3 มื้อ เครื่องแบบ ที่พักอาศัย ซึ่งแล้วแต่ข้อตกลงกับผู้ว่าจ้าง
????????? ถ้าทำงานต่างประเทศจะได้รับค่าตอบแทนขั้นต่ำประมาณเดือนละ 20,000 บาทขึ้นไป ทั้งนี้ยังไม่รวมค่าสวัสดิการอื่นๆ เช่น ที่พัก อาหาร เครื่องแบบ

สภาพการทำงาน
????????? ปฏิบัติงานทุกวัน ในเคหสถาน โดยระยะเวลาในการทำงาน วันหยุดพักผ่อน เวลาที่หยุดพัก ขึ้นอยู่กับข้อตกลงของนายจ้าง ในบางครั้งอาจต้องทำงานกลางคืนเพื่อดูแลเด็ก ผู้ป่วยหรือผู้สูงอายุที่ต้องการปฐมพยาบาลด่วนหรือให้ยาในทุกช่วงเวลา
????????? กรณีทำงานต่างประเทศจะต้องพักอาศัยอยู่กับนายจ้าง ดังนั้นไม่สามารถกำหนดเวลาทำงานที่แน่นอนได้ เพราะเด็ก ผู้ป่วย หรือผู้สูงอายุต่างต้องการการดูแลอย่างใกล้ชิดเกือบตลอด 24 ชั่วโมง นอกจากนี้ยังมีงานทำความสะอาดสถานที่พักอาศัยของนายจ้าง การประกอบอาหารให้นายจ้าง อาจต้องทำงานให้เสร็จสิ้นภารกิจในแต่ละวันก่อน จึงจะพักผ่อนได้
?
คุณสมบัติผู้ประกอบอาชีพ
?1. เพศหญิง อายุระหว่าง 18 ? 35 ปี
?2. จบการศึกษาขั้นต่ำมัธยมศึกษาตอนต้น (ม.3)
?3. มีความอดทนสูง มีใจรักงานด้านการบริการ
?4. มีเมตตา
?4. มีวุฒิภาวะสมวัย มีทักษะในการแก้ปัญหา และเข้าใจชีวิตพอสมควร
?5. สุขภาพร่างกายแข็งแรง สุขภาพจิตดี
?6. มีไหวพริบ
?7. มีความซื่อสัตย์

ผู้ที่สนใจในอาชีพนี้ ควรเตรียมความพร้อมดังนี้
????????? สำหรับแรงงานใหม่ที่จะเข้าสู่อาชีพนี้ ควรจบการศึกษาระดับมัธยมศึกษาตอนต้น หรือเทียบเท่า แล้วเข้ารับการฝึกอบรมกับศูนย์ฝึกเป็นพี่เลี้ยงเด็กและอภิบาลผู้สูงอายุจากสภากาชาดไทย ทั้งนี้กรมพัฒนาฝีมือแรงงาน กระทรวงแรงงานได้เป็นผู้กำหนดเกณฑ์มาตรฐานและระยะเวลาในการฝึกอบรม โดยสภากาชาดทำหน้าที่จัดหลักสูตรการฝึกอบรม 3 สัปดาห์ โดยแบ่งเป็นฝึกภาคทฤษฎีรวมภาคปฏิบัติ 80 ชั่วโมง และฝึกปฏิบัติในสถานที่จริง 40 ชั่วโมง สถานที่ฝึกปฏิบัติงานจริง เช่น ที่ศูนย์เวชศาสตร์ฟื้นฟู ณ สวางคนิวาส จังหวัดสมุทปราการ รวมเป็น 120 ชั่วโมง ในกรณีสนใจจะไปประกอบอาชีพนี้ที่ต่างประเทศ ควรเข้ารับฝึกการอบรมการดูแลบ้านและการประกอบอาหารที่กรมพัฒนาฝีมือแรงงานต่ออีก 3 สัปดาห์ ทั้งนี้เมื่อจบหลักสูตรแล้วจะได้รับประกาศนียบัตรที่จัดว่าเป็นฝีมือแรงงานระดับสูง นำไปประกอบอาชีพอิสระได้
????????? ขณะนี้นอกจากการเปิดอบรมหลักสูตรดังกล่าวที่สภากาชาดไทยในกรุงเทพฯ แล้ว สภากาชาดไทยในจังหวัดเชียงใหม่ อุบลราชธานี นครศรีธรรมราช ก็เปิดให้บริการฝึกอบรมการอภิบาลเด็กและผู้สูงอายุ โดยมีพยาบาลวิชาชีพเป็นวิทยากรในการฝึกอบรมแรงงานใหม่ และวิทยากรที่ผ่านการสอนจากแพทย์เฉพาะทาง เช่น แพทย์สาขาเวชศาสตร์ฟื้นฟู
????????? กรณีที่จะไปทำงานต่างประเทศ ผู้สนใจอาชีพนี้ ควรเข้ารับการฝึกอบรมภาษาอังกฤษเพิ่มเติมจากกรมพัฒนาฝีมือแรงงาน และไปแสดงความจำนงที่กรมจัดหางาน กระทรวงแรงงาน เพื่อขึ้นทะเบียนแรงงาน
????????? สำหรับการเข้ารับฝึกอบรมจากศูนย์พยาบาลเอกชน ที่อาจไม่เสียค่าใช้จ่ายในการฝึกอบรมและมีที่พักอาศัยระหว่างการฝึกอบรม แต่เมื่อจบหลักสูตรแล้วอาจมีเงื่อนไขและภาระผูกพันในระหว่างประกอบอาชีพ ซึ่งควรพิจารณาการเข้าอบรมกับศูนย์ต่างๆ ที่อาจไม่ได้มาตรฐาน

โอกาสในการมีงานทำ
????????? ผู้ประกอบอาชีพนี้เป็นที่ต้องการของตลาดแรงงานทั้งในและต่างประเทศ ในต่างประเทศมีความต้องการแรงงานด้านนี้ค่อนข้างสูง เช่น ประเทศไต้หวันต้องการแรงงานจำนวน 12,000 รายต่อปี ฮ่องกงต้องการ ประมาณ 5,000 คนต่อปี แม้ว่าประเทศไทยจะมีคู่แข่งเช่นประเทศฟิลิปินส์ อินโดนีเซีย แต่ความต้องการว่าจ้างแรงงานไทยมีมากกว่า อันเนื่องมาจากคุณลักษณะเฉพาะของคนไทยที่มีน้ำใจและอัธยาศัยดี
????????? ดังนั้น ผู้ประกอบอาชีพนี้ ที่มีฝีมือ มีความรู้ในเนื้อหาวิชาการ มีทักษะในการปฏิบัติงาน จะทำให้มีศักยภาพในการแข่งขันกับแรงงานจากเพื่อนบ้านสูงยิ่งกว่าเดิม ปัจจุบันกรมการจัดหางานได้ติดต่อในแถบยุโรปเพื่อขยายตลาดแล้ว อย่างไรก็ดีความต้องการแรงงานในแถบเอเซียยังมีสูงอยู่มาก และประเทศไทยก็มีสำนักงานแรงงานประจำประเทศนั้นๆ เข้าร่วมดูแลและให้การสนับสนุนแรงงานด้านนี้ด้วยเช่นกัน

โอกาสความก้าวหน้าในอาชีพ
????????? ผู้ประกอบอาชีพนี้ ที่มีความสามารถ และต้องการความก้าวหน้า สามารถเข้ารับการฝึกอบรมเพิ่มเติมในหลักสูตรพยาบาล และควรศึกษาค้นคว้าหาความรู้อยู่เสมอ อาจจะสามารถสอบเข้าเป็นพยาบาลได้หรือได้รับการสนับสนุนให้เป็นหัวหน้าแม่บ้าน

อาชีพที่เกี่ยวเนื่อง
????????? เจ้าของศูนย์อบรมฝึกแม่บ้าน ผู้ดูแลศูนย์รับเลี้ยงเด็กก่อนวัยเรียน ผู้ช่วยครูการศึกษาพิเศษ วิทยากร เจ้าของธุรกิจ ผู้ช่วยคนไข้ปฏิบัติงานในคลินิกหรือโรงพยาบาล

แหล่งข้อมูลอื่นๆ
ศูนย์ฝึกพี่เลี้ยงเด็กและอภิบาลผู้สูงอายุ สภากาชาดไทย? โทร. 0 2256 4041?2
กรมพัฒนาฝีมือแรงงาน กระทรวงแรงงาน www.dsd.go.th
กรมการจัดหางาน กระทรวงแรงงาน www.doe.go.th
หนังสือพิมพ์ และเว็บไซต์ จัดหางานทั่วไป