นิยามอาชีพ??
????????? วางแผน ควบคุม สั่งงาน เตรียมและกำหนดอาหารตามหลักโภชนาการสำหรับผู้ป่วยหรือบุคคลทั่วไป : ศึกษา วิเคราะห์ วิจัยปัญหาทางโภชนาการด้าน?? ต่าง ๆ เพื่อวางแผนและป้องกันโรคขาดสารอาหาร เพื่อกำหนดเครื่องชี้วัดทางโภชนาการและเพื่อพัฒนาเทคโนโลยีต่าง ๆ ให้เหมาะสมทดลองตำรับอาหารใหม่ พัฒนาสูตรอาหารตามหลักวิชาการและโภชนาการ กำหนดรายการ
????????? อาหาร คำนวณคุณค่าของอาหารและผลิตภัณฑ์อาหารที่ใช้บริโภคควบคุมและให้?? คำแนะนำการประกอบอาหารเฉพาะโรค การถนอมอาหารหรือแปรรูปอาหารหรือเพื่อเพิ่มคุณค่าทางอาหาร รวมถึงกาเผยแพร่ ความรู้ด้านโภชนาการแก่สาธารณชน ผู้ปฏิบัติงานอาชีพนี้จะต้องมีความรู้ความสามารถและวุฒิการศึกษาไม่ต่ำกว่าปริญญาตรีทางด้านโภชนาการ

?
ลักษณะของงานที่ทำ
ผู้ประกอบอาชีพนี้ ต้องเตรียมข้อมูลเกี่ยวกับคุณค่าของวัตถุดิบอาหาร ผลิตภัณฑ์ และแหล่งวัตถุดิบ และทำหน้าที่หลักดังนี้
1. แนะนำและให้ความรู้พื้นฐานในการแก้ปัญหาด้านสุขอนามัย? เกี่ยวกับโภชนาการ และความปลอดภัยของอาหารที่บริโภคต่อสาธารณชน หรือผู้ประกอบกิจการ หรือผู้ผลิต?
2. วิเคราะห์วิจัยคุณค่าทางอาหาร คุณสมบัติ สรรพคุณ และศักยภาพของอาหารที่ต้องการนำมาแปรรูป เช่น เนื้อสัตว์ พืช ผักและผลไม้ที่ต้องการนำมาประกอบอาหาร และแปรรูปใน ห้องปฏิบัติการทดลอง อาจใช้การทดลองทางเคมี เพื่อหาคุณค่ากรดหรือด่างในอาหาร หรือจำนวนสารผสมอาหารทางเคมี ที่สามารถใช้เจือปนในอาหารได้ หรือหาสารตกค้างต่างๆ จัดทำฉลากคุณค่าทางโภชนาการ
3. ทำหน้าที่เป็นวิทยากรในการสาธิตการประกอบอาหาร และการผลิตผลิตภัณฑ์อาหารที่ใช้บริโภคการถนอมอาหาร? การแปรรูป และคิดค้นวิธีการแปรรูปใหม่ๆ เพื่อเพิ่มคุณค่าผลิตผลการเกษตร? เมื่อผลิตผลมีราคาต่ำ โดยนำเทคโนโลยีชาวบ้านหรือเทคโนโลยีที่เหมาะสมมาช่วยในกระบวนการผลิตให้ถูกอนามัยและปลอดภัย
4. จัดทำประมาณการต้นทุนการผลิต จัดหาแหล่งวัตถุดิบ? และแหล่งตลาดที่เหมาะสม? และให้ข้อมูลด้านการผลิตเพื่อการอุตสาหกรรม การส่งออก และการกีดกันทางการค้าจากสัญญาต่างๆ??
5. เก็บรวบรวมข้อมูล และผลิตเอกสารเผยแพร่เกี่ยวกับโภชนาการให้กับกลุ่ม???? ผู้บริโภค? หรือกลุ่มเป้าหมายให้ได้ทราบเพื่อสุขภาพที่ดี และให้ความรู้ในการป้องกันการแพ้สารอาหารต่าง ๆ ทำงานร่วมกับเจ้าหน้าที่ต่างหน่วยงาน??? ทั้งภาครัฐ และภาคเอกชน? เพื่อให้บรรลุเป้าหมายในการทำงาน? เช่น?? นักวิทยาศาสตร์การอาหาร นักเทคโนโลยีอาหาร? (Food Technologist)นักวิทยาศาสตร์สาขาจุลชีวะ? และนักวิชาการเกษตร?
??
สภาพการจ้างงาน
????????? ผู้ประกอบอาชีพนี้? อาจปฏิบัติหน้าที่ในภาครัฐบาล?? เช่น? เคหกิจเกษตร? กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ กรมพัฒนาชุมชน? กระทรวงมหาดไทย?? สำนักงานสาธารณสุขจังหวัด กระทรวงศึกษาธิการ กระทรวงอุตสาหกรรม
????????? ผู้ประกอบอาชีพนี้ในภาคเอกชนอาจมีชื่อเรียกแตกต่างกันไปตามตำแหน่ง หน้าที่? และสาขาที่มีความเชี่ยวชาญ หรือหน้าที่ในโครงการต่างๆ ที่ได้รับการว่าจ้างภาคธุรกิจเอกชน? องค์กรพัฒนาเอกชน?? หรือองค์กรระหว่างประเทศจะได้รับอัตรา? ค่าจ้างขั้นต้น เป็นเงินเดือน โดยประมาณดังนี้

ประเภทองค์กร?????????????? อัตราเงินเดือน
ราชการ???????????????????????????? 7,260?
เอกชน??????????????????????? 8,500 ? 10,000

ในส่วนเอกชนอาจได้รับโบนัส และสิทธิพิเศษอื่น ๆ ตามผลประกอบการของบริษัท

สภาพการทำงาน
????????? ผู้ประกอบอาชีพนี้ อาจทำงานในโรงพยาบาล? โรงแรม สถานประกอบการอาหารสำเร็จรูป สถานประกอบกิจการทางด้านอาหารเสริม ในศูนย์ถ่ายทอดเทคโนโลยีเพื่อการเกษตรชุมชนทุกจังหวัด โรงงานผลิตน้ำผลไม้? แเละเครื่องดื่ม บริษัทยาและเคมีภัณฑ์? ซูเปอร์มาร์เก็ตขนาดใหญ่? เป็นต้น ปฏิบัติงานอาชีพนี้ จะปฏิบัติงานในห้องเรียนห้องเตรียมอาหาร ห้องปฏิบัติการทดลอง หรือมีการออกแนะนำให้คำปรึกษานอกพื้นที่ในชุมชน? อำเภอ และ ต่างจังหวัด หรือในห้องทดลองในโรงงาน??? อุตสาหกรรมผลิตอาหารและเครื่องดื่ม ซึ่งมีการใช้อุปกรณ์? และเครื่องมือทางเทคโนโลยีการอาหาร? การใช้คอมพิวเตอร์เข้าช่วยในการปฏิบัติงาน ตรวจวัดค่าอาหาร? และการบันทึก

คุณสมบัติของผู้ประกอบอาชีพ
ผู้ประกอบอาชีพนี้? ควรมีคุณสมบัติดังต่อไปนี้
1. สำเร็จการศึกษาอย่างน้อยประโยควิชาชีพชั้นสูงทางด้านคหกรรมศาสตร์สาขาอาหารและระดับปริญญาตรี สาขาโภชนาการ? วิทยาศาสตร์การอาหาร หรือสาขาที่เกี่ยวข้องกับอาหาร?
2. รักการประกอบอาหาร และวิเคราะห์ วิจัยอาหาร
3. มีความรู้ในการใช้ภาษาอังกฤษ ได้ดี
4. มีความเป็นผู้นำ และผู้ตามที่ดี
5. เป็นนักวางแผนงานที่ดี
6. มีมนุษยสัมพันธ์ดี เป็นนักประสานผลประโยชน์และประสานงานที่ดี
7. เป็นนักคิดค้นนวัตกรรมใหม่ในการผลิตและแปรรูปอาหาร?

ผู้ที่จะประกอบอาชีพนี้ ควรเตรียมความพร้อมดังต่อไปนี้? เมื่อสำเร็จการศึกษาชั้นมัธยมศึกษาตอนปลายสายอาชีพ อาจศึกษาต่อในวิทยาลัยของกรมอาชีวศึกษา ส่วนผู้สำเร็จมัธยมการศึกษาตอนปลายสายสามัญอาจศึกษาต่อในระดับปริญญาตรีในคณะคหกรรมศาสตร์ สาขาอาหาร และโภชนาการ สถาบันเทคโนโลยีราชมงคลวิทยาเขตเทคนิคกรุงเทพฯ หรือสาขาที่เกี่ยวข้อง?

โอกาสในการมีงานทำ
????????? ปัจจุบันนี้ อาชีพโภชนากรกำลังเป็นที่ต้องการ ในการผลิตอาหารในชุมชนตามเศรษฐกิจพอเพียงเพื่อให้ชุมชนพึ่งตนเองได้? โดยใช้วัตถุดิบและภูมิปัญาในท้องถิ่น? เช่น? อาหารและเครื่องดื่มที่ผลิตจากสมุนไพร? การหมักดอง?? เชื่อม?? หรือการทำเครื่องสำอางจากผลิตภัณฑ์พื้นบ้านก็เข้าข่ายการยกระดับเกณฑ์มาตรฐานคุณภาพของผลิตภัณฑ์ดังกล่าวเช่นกัน และยังต้องขออนุญาตผลิต และจำหน่ายจากคณะกรรมอาหารและยาอีกด้วย นับเป็นการช่วยส่งเสริมให้ผลิตภัณฑ์ต่างๆ? ที่ผลิตจากชุมชนมีมาตรฐานและมีความปลอดภัยต่อ?? ผู้บริโภคและมีความสามารถในการแข่งขันเพื่อการส่งออกสู่ตลาดโลกได้มากขึ้น??? ซึ่งคาดว่าจะมีตลาดแรงงานทั่วประเทศรองรับผู้ที่สำเร็จการศึกษาในสาขาดังกล่าว??????
????????? ในสถานการณ์การส่งออกสินค้าอาหารไทยได้ขยายตัวมากขึ้น? เนื่องจากประเทศไทยมีศักยภาพสูงในการผลิตสินค้าอาหาร? มีพื้นฐานทางด้านเกษตรกรรมที่ มั่นคง ผลผลิตการเกษตรเพียงพอที่จะใช้เป็นวัตถุดิบในการแปรรูปเป็นสินค้าอาหาร?? มูลค่าการส่งออกสูงในระดับต้นคือประมาณ? 300,000? ล้านบาท???? รัฐบาลไทยจึง จำเป็นต้องดูแลไม่ให้เกิดผลกระทบต่อการส่งออกและเพื่อให้การส่งออกขยายตัว?? เพิ่มขึ้น? ไทยต้องดูแลในมาตรการทางสุขอนามัย มาตรการด้านสิ่งแวดล้อม? เทคโนโลยีการตัดต่อทางพันธุกรรมของสิ่งมีชีวิต (GMOs)? และ ใบรับรองสุขอนามัยพืช ด้วยเหตุนี้กระทรวงสาธารณสุขจึงได้ออกกฎหมายให้มีการใช้หลักเกณฑ์วิธีการที่ดีในการผลิตอาหาร? (Good? Manufacturing? Practice หรือ GMP) ซึ่งเป็นระบบประกันคุณภาพ????
????????? พื้นฐานสำหรับโรงงานผลิตอาหารที่ช่วยป้องกันอันตรายที่อาจเกิดขึ้นกับผลิตภัณฑ์อาหาร และทำให้สินค้านั้นมีคุณภาพ?? และปลอดภัยในการบริโภคอาหาร และ??? สอดคล้องกับกระแสการค้าของโลกในปัจจุบัน ซึ่งผู้ประกอบกิจการอาหารทุกแห่งเพื่อการบริโภคในประเทศและเพื่อการส่งออกได้ตระหนักถึงกระบวนการในการผลิตที่มีคุณภาพ? ดังนั้น เพื่อยกระดับคุณภาพผลิตภัณฑ์อาหารและเพื่อให้ได้เปรียบในเชิงแข่งขัน??? จึงต้องมีการว่าจ้างบุคลากรที่มีความรู้ในด้านโภชนาการ? วิทยาศาสตร์การอาหาร? และเทคโนโลยีการอาหาร เข้าทำงานในตำแหน่งหน้าที่ต่างๆ มากขึ้น?
????????? ผู้ที่สำเร็จการศึกษาทางด้านนี้? สามารถทำธุรกิจของตนเองทางด้านอาหารที่ใช้ต้นทุนน้อยหรือสามารถรวมกลุ่มเป็นชมรมเพื่อนำโครงการและงบประมาณที่ต้องการผลิตผลิตภัณฑ์ เสนอของบประมาณการลงทุนจากธนาคารเพื่อการเกษตร? โดยเจาะเฉพาะกลุ่มผู้บริโภคที่มีการตื่นตัวเรื่องสุขภาพกันมากขึ้น เช่น? ผลิตอาหารจากผลิตภัณฑ์ธรรมชาติ? ผลิตอาหารแปรรูป? ผลิตน้ำผักและผลไม้ หรือคิดค้นกรรมวิธี??? ผลิตใหม่จากวัสดุท้องถิ่น เป็นต้น

โอกาสความก้าวหน้าในอาชีพ
????????? ผู้ปฏิบัติงานอาชีพนี้ในภาครัฐ ถ้ามีความสามารถหรือได้รับการอบรมหรือศึกษาเพิ่มเติมจะได้รับการเลื่อนขั้น จนถึงตำแหน่งผู้อำนวยการได้?????
????????? สำหรับในภาคเอกชนเมื่อมีประสบการณ์ มีความสามารถและมีความรู้หรือได้รับ การอบรมในเรื่องของระบบควบคุมคุณภาพ และการจัดทำระบบ HACCP อาจได้รับการเลื่อนขั้นเลื่อนชั้นตามสายงานในองค์กรคือเป็นผู้อบรมระบบการจัดการ? HACCP????? ผู้จัดการแผนกวิเคราะห์ข้อมูล? ผู้จัดการ? ผู้อำนวยการโรงงานผลิตอุตสาหกรรม?

อาชีพที่เกี่ยวเนื่อง
ครู – อาจารย์
นักวิชาการ นักวิจัย และพัฒนา (Research &? Development)?
นักการตลาด ตัวแทนการขาย
ผู้ประสานงานโครงการระหว่างประเทศ

แหล่งข้อมูลอื่นๆ
สถาบันอาหาร (National Food Institute of Thailand)?
www.nfi.or.th?
โทร. 0 – 2652- 5335-40
สมาคมวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีทางอาหารแห่งประเทศไทย
สมาคมอาหารและเครื่องดื่ม -ประเทศไทย?
องค์การอาหารและเกษตรแห่งสหประชาชาติ? (FAO)