นิยามอาชีพ
????????? ศึกษาและสำรวจทางธรณีวิทยาทั่วไปในด้านโครงสร้างและประวัติของเปลือกโลก ทำการวิจัย การก่อรูปร่าง และการผุพังทำลายของหินชนิดต่างๆ วิเคราะห์วิจัยซากสัตว์และพืชดึกดำบรรพ์ การเกิดของสินแร่ต่างๆ รวมถึงผลกระทบทางด้านธรณีวิทยาที่มีต่อสิ่งแวดล้อม สิ่งก่อสร้างต่างๆ และชุมชน ประยุกต์ใช้วิชาการธรณีวิทยาให้เกิดประโยชน์ถูกต้องตามหลักวิชาการ และเกิดผลดีแก่การพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมของประเทศ จัดทำรายงาน แผนที่ และแผนผังของบริเวณที่ได้สำรวจแล้ว รวมทั้งปรับปรุงแก้ไขปัญหาทางวิชาการ หรือถ่ายทอดความรู้ทางวิชาการธรณีวิทยา

ลักษณะของงานที่ทำ
????????? โดยเหตุที่ธรณีวิทยาเป็นเรื่องของโลก ที่เราทุกคนอาศัยอยู่ ดังนั้น วิชาธรณีวิทยาจึงเป็นพื้นฐานที่สามารถประยุกต์ใช้ในด้านต่างๆ อย่างกว้างขวาง และมีความสำคัญต่อการพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมของประเทศอย่างมาก งานหลักๆ ของนักธรณีวิทยามีดังนี้
?1. สำรวจ ศึกษา และวิจัย ซึ่งจะเน้นหนักไปทางใดก็จะขึ้นอยู่กับภารกิจขององค์กรต้นสังกัด เช่น กรมทรัพยากรธรณี กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม มีหน้าที่สำรวจหาข้อมูลทางธรณีวิทยา
พื้นฐาน ธรณีวิทยาแหล่งแร่ หรือข้อมูลในรูปแบบอื่น เพื่อใช้ประกอบการกำหนดนโยบาย และแนวทางในการบริหารจัดการทรัพยากรธรณี เช่น การประเมินความเหมาะสมในการสงวน อนุรักษ์ ฟื้นฟู และวางแผนการใช้ประโยชน์อย่างชาญฉลาด รวมถึงการสำรวจเพื่อประเมินความเสี่ยงจากแผ่นดินไหว โคลนถล่ม หรือหลุมยุบ เป็นต้น นักธรณีวิทยาของกรมชลประทาน ก็จะใช้ความรู้ทางธรณีวิทยาและวิศวกรรมธรณีในการสำรวจและประเมินความเหมาะสมในการสร้างเขื่อน ฝาย หรือระบบชลประทาน ส่วนนักธรณีวิทยาในกรมทรัพยากร น้ำบาดาล ก็จะเน้นการสำรวจค้นหาแหล่งน้ำบาดาลเพื่อการอุปโภค บริโภค การวางแผนการใช้ เพื่อมิให้เกิดผลกระทบ เช่น ปัญหาแผ่นดินทรุด ที่เกิดขึ้นในบริเวณกรุงเทพมหานคร และใกล้เคียง
?2. เผยแพร่และประชาสัมพันธ์ ให้ความรู้แก่สาธารณชน ในรูปของการอธิบายปรากฏการณ์ต่างๆ ที่เกิดขึ้นอย่างเป็นวิทยาศาสตร์ เช่น ผลไม้หิน ทรายดำ หรือเพชรพญานาค หรือการให้ความรู้เกี่ยวกับแหล่งท่องเที่ยวทางธรรมชาติ เช่น ออบหลวง หอนางอุสา ลานหินปุ่ม?ลานหินแตก แพะเมืองผี ว่าเกิดขึ้นจากกระบวนการทางธรรมชาติอย่างไร มีลักษณะต่างๆ ที่น่าสนใจอย่างไร เป็นต้น ซึ่งเมื่อได้รู้ถึงความละเอียดอ่อน หรือเปราะบางของธรรมชาติแล้ว ก็จะทำให้คนเราเกิดความหวงแหน มีแรงจูงใจที่จะทำนุบำรุงรักษาสิ่งต่างๆ เหล่านี้ไว้
?3. บทบาทของนักธรณีวิทยาภาคเอกชนก็มีลักษณะเช่นเดียวกัน แต่มีทิศทางการทำงานตามเป้าหมายเชิงธุรกิจของบริษัทนั้นๆ เช่น นักธรณีวิทยาในงานปิโตรเลียมจะทำหน้าที่สำรวจค้นหาแหล่งก๊าซธรรมชาติ และน้ำมัน เพื่อนำมาใช้เป็นพลังงาน บางบริษัทจะประยุกต์ใช้ความรู้เพื่อการออกแบบฐานรากสิ่งก่อสร้างขนาดใหญ่ ไม่ว่าจะเป็น สนามบิน อุโมงค์รถไฟฟ้า อาคารสูง หรือค้นหาแหล่งแร่เพื่อทำเหมืองแร่ ผลิตปูนซีเมนต์ เซรามิกและแก้ว หรือแหล่งแร่ที่จะนำมาปูพื้นบ่อฝังกลบขยะป้องกันการรั่วซึม แร่ที่จะมาดูดซับของเสียต่างๆ
?4. ประมวลข้อมูลจากวิชาชีพอื่นๆ หลายสาขาอาชีพ เช่น นักเศรษฐศาสตร์ วิศวกร นักวิทยาศาสตร์ในสาขาอื่น รวมทั้งข้อมูลที่เกี่ยวข้องจากหลายด้าน เช่น เมื่อสำรวจพบแหล่งแร่หรือแหล่งปิโตรเลียมในพื้นที่หนึ่ง จะต้องพิจารณาว่ามีปริมาณมากพอจะนำมาใช้ประโยชน์ได้หรือไม่ ความคุ้มทุนทางเศรษฐศาสตร์มีมากน้อยแค่ไหน ต้นทุนทางสังคม วัฒนธรรมชุมชนและสิ่งแวดล้อมมีมากน้อยเพียงใด ทั้งนี้ เพื่อประเมินความเหมาะสมในการใช้ประโยชน์พื้นที่อย่างรอบด้าน และให้เกิดประโยชน์กับประเทศชาติสูงสุด หรือบางกรณีก็อาจพิจารณาว่า ไม่เหมาะสมที่จะนำมาใช้ ควรเก็บสำรองไว้สำหรับอนาคต
?5. ออกปฏิบัติงานสำรวจ โดยศึกษาข้อมูลขั้นแรกจากภาพถ่ายดาวเทียมและภาพถ่ายทางอากาศ ก่อนเข้าปฏิบัติงานในพื้นที่ การวางแผนออกสำรวจและวิจัยแต่ละครั้งจึงมีความสำคัญยิ่ง และต้องทำด้วยความรอบรู้และรอบคอบ สำหรับการสำรวจเพื่อค้นหาแหล่งแร่ น้ำบาดาล หรือน้ำมันโดยทั่วไปต้องปฏิบัติตามขั้นตอนดังนี้
? 5.1 สังเกต ศึกษา ตรวจวัด บันทึก ลักษณะภูมิประเทศ ชนิดหิน ลักษณะและความสัมพันธ์ของหินต่างๆ ที่พบในการปฏิบัติงาน
? 5.2 สำรวจธรณีเคมี หรือธรณีฟิสิกส์ หรืออาจมีการขุดหลุมทดลอง การเจาะสำรวจ การวิเคราะห์ตัวอย่าง ซึ่งอาจวิเคราะห์ด้วยตนเอง หรือส่งหน่วยงานวิเคราะห์เพื่อหาองค์ประกอบทางเคมี หรือคุณสมบัติทางกายภาพของแร่ หิน น้ำบาดาล หรือน้ำมัน
? 5.3 จัดทำแผนที่ธรณีวิทยาให้ถูกต้อง อธิบายให้ละเอียด และชัดเจนตามวัตถุประสงค์ของงาน
? 5.4 วิเคราะห์ข้อมูล แปลความหมายข้อมูล จัดทำแผนที่ธรณีวิทยา แผนภาพ รูปถ่าย
? 5.5 สรุปผล เสนอรายงานการสำรวจและข้อเสนอแนะ เพื่อการเผยแพร่ และการสื่อสารกับหน่วยงานอื่น หรือเพื่อเก็บรวบรวมไว้ให้ผู้สนใจค้นคว้าศึกษาต่อไปอย่างต่อเนื่อง เพราะหลายๆ กรณีงานชิ้นใดชิ้นหนึ่งไม่สามารถดำเนินการเสร็จสิ้นได้ในครั้งเดียว เพราะอาจไม่ได้ข้อสรุปที่ชัดเจนในขั้นตอนนี้ เนื่องจากหลักฐานต่างๆ ยังไม่เพียงพอ หรือไม่ครบถ้วน และประเด็นสำคัญอยู่ที่การตั้งข้อสันนิษฐาน และแปลความหมายของข้อมูล ซึ่งจะเป็นการผสมผสานของศาสตร์และศิลป์ ทั้งนี้เพราะสิ่งต่างๆ ที่เราศึกษานั้น เกิดก่อนเราเกือบทั้งสิ้น คือไม่มีใครได้เห็
ปรากฏการณ์ขณะเกิด ดังนั้น ผู้ประกอบอาชีพนี้จึงต้องใช้จินตนาการบนพื้นฐานของข้อมูลที่มีอยู่ โดยเปรียบเทียบกับสิ่งที่มองเห็น และเกิดขึ้นในปัจจุบัน หลายๆ กรณี ข้อมูลชุดเดียวกันแต่นักธรณีวิทยาแต่ละคนแปลความหมายไม่ตรงกัน ทั้งนี้ ขึ้นอยู่กับความรู้เฉพาะทาง และประสบการณ์ของนักธรณีวิทยาแต่ละคน อาจมีการถกเถียงกันทางด้านวิชาการเพื่อค้นหา หรือพิสูจน์โดยการนำข้อสรุปที่ได้มาลองใช้ว่า สามารถใช้ได้ หรือเป็นจริงตามนั้นหรือไม่

สภาพการจ้างงาน
????????? การว่าจ้างนักธรณีวิทยา จะมีความแตกต่างค่อนข้างมากระหว่าง ผู้จบการศึกษาระดับปริญญาตรีที่เข้าทำงานในภาครัฐกับในภาคเอกชน โดยผู้รับราชการจะได้รับค่าจ้างเริ่มต้นที่เดือนละ 7,260 บาท พร้อมทั้งสวัสดิการต่างๆ ตามระเบียบของราชการ ส่วนในกรณีปฏิบัติงานกับภาคเอกชน ซึ่งเป็นกิจการร่วมทุนขนาดใหญ่ที่ดำเนินการสำรวจแหล่งพลังงานและทรัพยากรเหมืองแร่ต่างๆ จะได้รับอัตราเงินเดือนเริ่มต้นประมาณ 20,000 ? 29,000 บาทต่อเดือน โดยอัตราค่าจ้างจะแตกต่างตามประสบการณ์การทำงานที่ผ่านมา รวมทั้งสวัสดิการต่างๆ ค่อนข้างดีเป็นพิเศษโดยเฉพาะในเรื่องการประกันชีวิตสุขภาพและโบนัส (พิเศษ) ประจำปี

สภาพการทำงาน
????????? ผู้ประกอบอาชีพนี้ ในช่วงแรกๆ อาจต้องออกปฏิบัติงานในภาคสนามตามหน้าที่ที่ได้รับมอบหมาย ซึ่งเป็นหัวใจหลักของการทำงาน การทำงานในภาคสนามมีทั้งที่เป็นช่วงสั้นๆ หรือยาวเป็นเดือนๆ และเนื่องจากไม่สามารถนำเอาสิ่งที่ต้องวิจัยศึกษา มาทำการทดลองให้เห็นได้ชัดในห้องปฏิบัติการทดลอง เช่นเดียวกับในวิชาวิทยาศาสตร์พื้นฐานสาขาอื่นๆ ดังนั้น ภาคสนามจึงเปรียบเหมือนห้องปฏิบัติการทดลอง และห้องสมุดของนักธรณีวิทยา
????????? การเดินทางไปปฏิบัติงานสำรวจในหลายพื้นที่ทั่วประเทศ ในบริเวณป่าเขา อาจต้องอยู่ในภาวะเสี่ยงภัยจากธรรมชาติหรือเหตุการณ์ที่ไม่คาดคิด อาจต้องเข้าพื้นที่โดยอาศัยการเดินเท้าเมื่อยานพาหนะเข้าไม่ถึง ดังนั้น ผู้ประกอบอาชีพนี้ ควรต้องมีการเตรียมความพร้อมทั้งทางด้านร่างกาย ข้อมูลข่าวสาร การประสานงานกับเจ้าหน้าที่ของรัฐที่ดูแลรับผิดชอบในพื้นที่บริเวณที่ต้องทำการสำรวจ เตรียมจัดหาคนในชุมชนพื้นที่ที่มีมนุษยสัมพันธ์ดี เป็นผู้ช่วย เพราะความคุ้นเคยและความชำนาญในเส้นทาง เพื่อช่วยให้การปฏิบัติหน้าที่ สำเร็จลุล่วง อีกทั้งยังลดการเสี่ยงอันตรายอันอาจเกิดขึ้นได้จากการไม่รู้จักกันหรือไม่เข้าใจกัน
????????? อุปกรณ์เครื่องมือและเทคโนโลยีพื้นฐานที่ต้องใช้ ในการออกสำรวจแต่ละครั้ง มีแผนที่จากกรมแผนที่ทหาร ภาพถ่ายดาวเทียม ภาพถ่ายทางอากาศ ฆ้อนธรณี เข็มทิศ เครื่องมือหาตำแหน่งด้วยดาวเทียม (Global Positioning System) แว่นขยาย อุปกรณ์ทดลองทางเคมีอย่างง่ายๆ เช่น น้ำกรดเจือจาง ถุงใส่ตัวอย่าง ปากกาเขียนป้าย ฆ้อนปอนด์ กล้องถ่ายภาพ และรถยนต์ที่เป็นพาหนะ หากปฏิบัติงานเรื่องที่มีความเฉพาะ อาจต้องใช้เครื่องมืออื่นๆ เพิ่มเติม

คุณสมบัติผู้ประกอบอาชีพ
?1.? เพศหญิง หรือเพศชาย
?2.? จบการศึกษาระดับปริญญาตรีคณะวิทยาศาสตร์ สาขาวิชาธรณีวิทยา
?3.? ชอบการเดินทาง และสนใจการผจญภัย หรือการค้นพบสิ่งใหม่ๆ ที่ท้าทาย
?4.? เป็นคนช่างสังเกต ถี่ถ้วน และหากสามารถวาดภาพได้ดี ก็จะมีส่วนช่วยการทำงาน
?5.? มีมนุษยสัมพันธ์ดี มีปฏิภาณไหวพริบ
?6.? เป็นคนที่มีจินตนทัศน์

ผู้ที่สนใจในอาชีพนี้ ควรเตรียมความพร้อมดังนี้
????????? ผู้ที่จบการศึกษาระดับมัธยมการศึกษาตอนปลาย สายวิทยาศาสตร์ หรือเทียบเท่า ควรศึกษาต่อในระดับอุดมศึกษา คณะวิทยาศาสตร์ สาขาธรณีวิทยา จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

โอกาสในการมีงานทำ
????????? แผนพัฒนาเศรษฐกิจแห่งชาติฉบับที่ 9 ได้ให้ความสำคัญกับการปรับปรุงการจัดการให้เกิดความสมดุลระหว่างการใช้ประโยชน์กับการอนุรักษ์ฟื้นฟู เพื่อให้มีการนำทรัพยากรธรรมชาติไปใช้ประโยชน์อย่างยั่งยืน ตลอดจนให้มีการศึกษาวิจัยที่สามารถนำไปใช้ประโยชน์ได้จริง
????????? ผู้ประกอบอาชีพนี้ สามารถรับราชการ ปฏิบัติงานในหน่วยงานของรัฐบาล เช่น กรมทรัพยากรน้ำบาดาล กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม กรมอุตสาหกรรมพื้นฐานและการเหมืองแร่ กระทรวงอุตสาหกรรม กรมชลประทาน กรมพัฒนาที่ดิน กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ กรมศุลกากร กรมทางหลวง กรมเชื้อเพลิงธรรมชาติ กรมการพลังงานทหาร หรือสถาบันวิจัยต่างๆ
????????? สำหรับการว่าจ้างผู้ประกอบอาชีพนี้ จะขึ้นอยู่กับความเจริญเติบโตทางเศรษฐกิจของประเทศ หากเศรษฐกิจเติบโตดีจะมีการลงทุนเพื่อสำรวจ วิจัย ในภาครัฐ ทางด้านสาธารณูปโภค และสาธารณูปการในส่วนของภาคเอกชน ผู้ที่ว่าจ้างงานจะเป็นบรรษัทปิโตรเลียม หรือบริษัทน้ำมันระหว่างประเทศ บริษัทอุตสาหกรรมการทำเหมืองแร่ เหมืองหินต่างๆ และบริษัทที่เป็นอุตสาหกรรมต่อเนื่อง บริษัทที่ปรึกษาทางด้านธรณีวิทยา วิศวกรรมธรณี สิ่งแวดล้อม น้ำบาดาล ดังนั้น ผู้ประกอบอาชีพนี้จึงยังคงเป็นที่ต้องการของผู้ว่าจ้างทั้งในประเทศและต่างประเทศ

โอกาสความก้าวหน้าในอาชีพ
????????? ผู้ประกอบอาชีพนี้ จะได้เลื่อนตำแหน่งตามความสามารถ อาจได้เลื่อนตำแหน่งถึงผู้อำนวยการ อธิบดี หรือปลัดกระทรวง ทั้งนี้เมื่อประกอบอาชีพในระยะหนึ่ง ควรศึกษาหาความรู้ต่อในระดับปริญญาโท หรือจนถึงปริญญาเอก

อาชีพที่เกี่ยวเนื่อง
????????? ที่ปรึกษาบริษัทที่ประกอบธุรกิจเกี่ยวกับการสำรวจแหล่งแร่ น้ำมันปิโตรเลียม หรือบริษัทที่ประกอบกิจการก่อสร้างด้านคมนาคมและสาธารณูปโภคขนาดใหญ่ เจ้าของสถานประกอบกิจการ นักธุรกิจด้านการก่อสร้าง

แหล่งข้อมูลอื่นๆ
กรมทรัพยากรธรณี กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม http://www.dmr.go.th
กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ http://www.moac.go.th
คณะวิทยาศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย http://www.chula.ac.th
กรมการจัดหางาน กระทรวงแรงงาน http://www.doe.go.th
ทบวงมหาวิทยาลัย http://www.inter.mua.go.th, http://www.mua.go.th
สำนักงานพัฒนาเทคโนโลยีอวกาศและภูมิสารสนเทศ (องค์กรมหาชน) GISTDAwww.tistr.or.th