แนวคิดด้านการฟื้นฟูสภาพธรรมชาติบริเวณที่เสื่อมโทรมในโครงการอุทยานธรรมชาติวิทยา โดยคนในท้องถิ่นมีส่วนร่วมและได้รับประโยชน์ตอบแทนด้วยในขณะเดียวกัน นั่นคือ ?วนเกษตร? ซึ่งเป็นระบบการเกษตรที่เลียนแบบป่าธรรมชาติ ทั้งโครงสร้างและหน้าที่ เพื่อเพิ่มความหลากหลายและความยั่งยืนของผลผลิต ก่อให้เกิดประโยชน์ทั้งทางด้านเศรษฐกิจ สังคม และสิ่งแวดล้อม โดยจะให้ชุมชนเจ้าของพื้นที่ได้ร่วมดูแลรักษาพื้นที่เสื่อมโทรมและใช้ให้เกิดประโยชน์สูงสุด ทั้งยังสามารถปรับใช้กับการประกอบอาชีพเกษตร ของตนเองได้โดยระบบวนเกษตรมีศักยภาพที่เพียงพอศักยภาพของระบบวนเกษตร

เกษตรยั่งยืน? เป็นระบบการใช้ที่ดินที่ช่วยอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ
เศรษฐกิจพอเพียง? มีความหลากหลายของผลผลิตซึ่งเป็นภูมิกันความเสี่ยงด้านราคาผลผลิต ลดการใช้ปัจจัยการผลิต และการพึ่งพิงตลาด
ลดภาวะโลกร้อน การปลูกต้นไม้เป็นการช่วยดูดซับคาร์บอนไดออกไซด์
แหล่งพลังงาน เป็นแหล่งพลังงานสะอาดทั้งระดับครัวเรือน ชุมชน และประเทศ
เพิ่มรายได้?? เป็นแหล่งรายได้เสริม และลดรายจ่ายให้กับครัวเรือน?

??????????????? ด้วยแนวคิดดังกล่าว สำนักงานโครงการอุทยานธรรมชาติวิทยาฯ อ.สวนผึ้ง จ.ราชบุรี จึงประชาสัมพันธ์ให้เกษตรกรในโครงการได้ทราบ โดยมีผู้ที่สนใจอาชีพวนเกษตรกระจายทั่วทั้งโครงการและได้จัดอบรมขึ้น โดยเกษตรกรจะได้รับความรู้เรื่องปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงเป็นฐานความคิดในการทำวนเกษตร? และได้เรียนรู้เรื่อง หลักการระบบวนเกษตร การปลูกพืชแบบผสมผสาน การปลูกสร้างสวนป่า การปฏิบัติตามแนวทางการเกษตรทฤษฎีใหม่ และเสริมทักษะด้วยเรื่องเทคนิคด้านระบบวนเกษตร และเทคนิคการเพาะชำกล้าไม้ พร้อมทั้งการศึกษาดูงานในแปลงสาธิตระบบวนเกษตรของเกษตรกรที่ประสบความสำเร็จ ทำให้ในเวลาต่อมาเกษตรกรที่เข้ารับการอบรมมีทัศนคติที่ดีต่อการประกอบอาชีพ เชิงอนุรักษ์เพิ่มมากขึ้น และได้เห็นตัวอย่างพร้อมทั้งการบรรยายจากผู้ประสบความสำเร็จ แล้วก็ยิ่งเกิดความมั่นใจในการทำอาชีพ วนเกษตร ซึ่งเมื่อทำอย่างจริงจังก็สามารถเป็นอาชีพหลักได้ โดยประโยชน์ที่จะได้รับจากวนเกษตร คือ

ด้านนิเวศวิทยา
- เป็นการใช้ทรัพยากรอย่างมีประสิทธิภาพ
- ฟื้นฟูความอุดมสมบูรณ์ของดิน
- ช่วยอนุรักษ์ดินและน้ำ
- ทำให้ภูมิอากาศในท้องถิ่นดีขึ้น ด้านเศรษฐกิจสังคม
- เป็นแหล่งอาหารเสริม
- เป็นแหล่งอาหารสัตว์
- เป็นแหล่งผลิตที่หลากหลาย
- ช่วยลดต้นทุนการผลิตในฟาร์ม

??????????????? ทั้งนี้ สำนักงานโครงการอุทยานธรรมชาติวิทยา ก็จะจัดทำแปลงสาธิตระบบวนเกษตร เพื่อทดลองปลูกพืชต่างๆ ตามที่ผู้เข้าอบรมได้เสนอให้ทดลองปลูกพืช ดังต่อไปนี้
?
??????????????? ๑) ประเภทไม้ยืนต้น ซึ่งจะเจริญเติบโตเป็นโครงสร้างหลักของป่าต่อไปในอนาคต ได้แก่ ยมหอม กฤษณา สะเดา
??????????????? ๒) ประเภทไม้ผล จัดเป็นไม้ชั้นรองในโครงสร้างป่า ได้แก่ มังคุด มะไฟ
??????????????? ๓) ประเภทไผ่ จัดอยู่ในประเภทพืชเบิกนำและเป็นไม้ชั้นล่างในโครงสร้างป่าด้วย ได้แก่ ไผ่เลี้ยงเพื่อใช้ลำ และไผ่ตงหวาน
??????????????? ๔) ประเภทกล้วย เป็นพืชที่ใช้เบิกนำได้อีกชนิดหนึ่ง อีกทั้งยังช่วยคงความชุ่มชื้นในดินได้มากอีกด้วย และจัดอยู่เป็นไม้ชั้นล่าง ได้แก่ กล้วยน้ำว้า
??????????????? ๕) ประเภทพืชผัก เป็นไม้พื้นล่าง ได้แก่ ผักหวานบ้าน
??????????????? ๖) ประเภทสมุนไพร เป็นไม้พื้นล่าง ได้แก่ ไพร ขมิ้น ขมิ้นชัน ขมิ้นเหลือง ขิง กระชายดำ ว่านชักมดลูก

ปลูกหญ้าเลี้ยงสัตว์ในสวนสัก??????????? ปลูกไผ่หวานในสวนสัก

?ปลูกไม้ป่า (สะเดา, ยมหอม, แดง, ประดู่) สลับไม้ผล (มะนาว, กล้วย, มะดัน, มังคุด, มะไฟ)
ที่มา : kanchanapisek.or.th